Jak wiele znaczeń może pomieścić pudełko mrożonej pizzy? Wokół Książula powstała wspólnota, którą łączą język, symbole i zaufanie do „swojego człowieka”. Premiera jego pizzy w Żabce wywołała spór o to, co właściwie znaczy „MUALA”. Przyglądam się tej historii z antropologicznej perspektywy, jako opowieści o przynależności, rozczarowaniu i podtrzymywaniu więzi.

Dlaczego jedne cząsteczki są „prawe”, a inne „lewe” – i dlaczego ta różnica ma znaczenie dla życia? Tegoroczną Nagrodę Nobla w dziedzinie chemii otrzymali Henri B. Kagan i Kenso Soai za odkrycia dotyczące asymetrycznej syntezy organicznej i autokatalizy. Ich badania pokazały, jak niewielka początkowa przewaga jednej formy cząsteczki może zostać chemicznie wzmocniona – zjawisko ważne zarówno dla biologii, jak i projektowania leków.

Niepokój o rachunki i ciepło w domu może stać się narzędziem manipulacji. Kto korzysta na fake newsach o prądzie, gazie i paliwie? Jak sprawdzać informacje i czy sami możemy wymagać rzetelności od mediów?

Tegoroczną Nagrodę Nobla w dziedzinie fizyki otrzymał Francis Halzen, belgijski fizyk pracujący w Stanach Zjednoczonych. Królewska Szwedzka Akademia Nauk uhonorowała go za „decydujący wkład w powstanie obserwatorium IceCube i odkrycie wysokoenergetycznych neutrin pochodzenia astrofizycznego”. To właśnie dzięki jego naukowej wizji powstał niezwykły detektor wykorzystujący ogromną bryłę antarktycznego lodu do obserwowania cząstek przybywających z najodleglejszych zakątków Wszechświata.

Współczesne konflikty zbrojne zatarły granice moralne, a międzynarodowy system ochrony praw człowieka przeżywa najgłębszy kryzys od dekad. Czy potrafimy jeszcze upomnieć się o bezbronnych, zanim cynizm i polityczny pragmatyzm ostatecznie zastąpią sprawiedliwość?

Światło może stać się narzędziem sterowania aktywnością komórek nerwowych. Tegoroczną Nagrodę Nobla w dziedzinie fizjologii lub medycyny otrzymali Karl Deisseroth, Peter Hegemann i Georg Nagel za odkrycia, które doprowadziły do powstania optogenetyki – jednej z najważniejszych współczesnych metod badania mózgu. Dzięki niej naukowcy mogą z niezwykłą precyzją aktywować lub wyciszać wybrane neurony i sprawdzać, jak wpływają one na funkcjonowanie organizmu.

Monika Kostera i Dominika Kieruzel zapraszają na fascynującą wędrówkę przez historię sztuki i ludzkiego wysiłku – od impresjonistycznych płócien i chłopskich pól, po wiktoriańskie oczyszczalnie ścieków. Przed wami niezwykły dwugłos o odzyskiwaniu sprawczości, godności spracowanych dłoni i zacieraniu granic między codziennym trudem a twórczą medytacją.

Nauka nie dzieje się tylko w laboratoriach i wielkich centrach akademickich. Dzieje się także w regionach, małych miastach i lokalnych wspólnotach – a te mają własne języki, historie i sposoby opowiadania o świecie. Jeśli popularyzacja nauki ma rzeczywiście docierać do wszystkich, musi nauczyć się mówić także ich głosem. O tym, jak śląski, kaszubski i łemkowski mogą stać się przestrzenią komunikacji naukowej, będzie mowa podczas konferencji SPIN 2026 w Krakowie.

2 i 3 października 2026 r. w Warszawie odbędzie się Festiwal Praw Człowieka, organizowany z okazji 20-lecia Humanity in Action Polska. Wydarzenie połączy rozmowy o prawach człowieka z poznawaniem narzędzi ich ochrony i budowaniem współpracy.