3.09.2026 r. – informacja prasowa Pesticide Action Europe
Wczorajsze wspólne posiedzenie Komisji Ochrony Środowiska Naturalnego, Zdrowia Publicznego i Bezpieczeństwa Żywności (ENVI) oraz Komisji Rolnictwa i Rozwoju Wsi (AGRI) Parlamentu Europejskiego poświęcone pakietowi ustaw dotyczących bezpieczeństwa żywności i pasz zdominowały twierdzenia, że rolnicy potrzebują dalszego dostępu do toksycznych środków ochrony roślin, aby utrzymać plony i zwalczać rosnącą odporność szkodników. Argument ten całkowicie odwraca problem: to właśnie intensywne stosowanie pestycydów jest przyczyną wzrostu odporności szkodników, tworząc błędne koło, w którym malejąca skuteczność służy jako uzasadnienie dla dostępu do coraz większej ilości pestycydów. Ta narracja o „utracie plonów i substancji” zamyka europejskie rolnictwo w modelu chemicznym, który jest nieskuteczny, przy jednoczesnym całkowitym pomijaniu wpływu pestycydów na zdrowie i różnorodność biologiczną. Samo posiedzenie charakteryzowało się głęboką nierównowagą. Większość mówców reprezentowała organizacje powiązane z rolnictwem intensywnie stosującym pestycydy, a prof. dr Martina Vijver (Uniwersytet w Leiden) była jedyną niezależną naukowczynią poruszającą kwestię toksyczności dla środowiska oraz innych negatywnych skutków stosowania chemicznych środków ochrony roślin.
„Nie zaproszono żadnego naukowca posiadającego wiedzę specjalistyczną na temat wpływu pestycydów na ludzkie zdrowie. Jest to szczególnie niepokojące w świetle rosnącej liczby dowodów naukowych pokazujących, że propozycja ta obniży poziom ochrony zdrowia ludzkiego i środowiska, nie zapewniając jednocześnie obiecanego uproszczenia” – powiedziała Salomé Roynel, specjalistka ds. polityki w zakresie oceny ryzyka związanego z pestycydami w PAN Europe.
Podczas debaty wielokrotnie powtarzano argument producentów, że nie mogą sobie pozwolić na utratę dostępu do jakiejkolwiek substancji, zwłaszcza w przypadku upraw jabłek, buraków cukrowych i zbóż. Argument ten jest wykorzystywany do uzasadnienia niepokojących propozycji dotyczących zezwoleń bez żadnych ograniczeń oraz szerszych odstępstw w odniesieniu do substancji zakazanych w UE. Narracja ta nie ma jednak uzasadnienia w faktach [1] i powoduje powstanie sprzężenia zwrotnego: im więcej pestycydów się stosuje, tym większą odporność uzyskują szkodniki, co z kolei służy jako argument, że rolnicy potrzebują dostępu do większej liczby pestycydów. Jest to błędne koło bez trwałego rozwiązania dla rolników w UE. Tymczasem pogarsza się jakość gleby, zanikają zapylacze, a uprawy stają się coraz bardziej podatne na choroby [2].
„Rozwiązaniem problemu odporności na chemiczne środki ochrony roślin nie jest nieograniczony dostęp do nich, lecz przełamanie błędnego koła poprzez skuteczne zintegrowane zarządzanie szkodnikami (IPM), zróżnicowane i odporne systemy rolnicze oraz właściwe wdrażanie już obowiązujących przepisów” – stwierdziła Kristine De Schamphelaere, specjalistka ds. polityki rolnej w PAN Europe.
„Zintegrowana ochrona przed szkodnikami jest obowiązkowa na mocy unijnego prawa dotyczącego pestycydów od 2014 roku. Problem polega na tym, że państwa członkowskie nie wdrożyły jej skutecznie. W rezultacie wielu rolników nie ma dostępu do wysokiej jakości niezależnego doradztwa. Wsparcie finansowe kierowane jest na szkodliwe praktyki zamiast na wsparcie systemów odpornych, które ograniczają stosowanie środków chemicznych” – dodała De Schamphelaere.
Zaawansowane zintegrowane zarządzanie szkodnikami (IPM) pozwala na znaczne zmniejszenie użycia pestycydów przy jednoczesnym utrzymaniu wysokich, a nawet zwiększonych plonów. W przeglądzie naukowym z 2026 r., obejmującym ponad 200 recenzowanych badań, stwierdzono, że podejścia oparte na zintegrowanym zarządzaniu szkodnikami (IPM) wiązały się w wielu regionach z redukcją stosowania pestycydów chemicznych o 40–70% oraz zwiększeniem plonów o 10–35%.
„PAN Europe wzywa europosłów do uwzględnienia niezależnych dowodów naukowych i odrzucenia fałszywego dylematu między produkcją żywności a ochroną zdrowia ludzkiego, różnorodności biologicznej i środowiska” – podsumowała Salomé Roynel.
[1] Przykłady dotyczące konkretnych upraw podano w części „Background” na końcu artykułu na stronie PAN Europe
[2] „Transitioning away from pesticide dependency: EU policy recommendations, Transition pathways and policy recommendations”, SPRINT 2025
Źródło: PAN Europe
