ISSN 2657-9596
Foto: landworkersalliance.org.uk

Tutaj i gotowi: znaczenie chłopskiego rolnictwa w kontekście COVID-19

1 kwietnia 2020

European Coordination Via Campesina, Bruksela, 26 marca 2020 r.:

W trakcie ogromnego kryzysu, którego doświadczają w tej chwili Europa i cały świat z powodu epidemii COVID-19, po raz kolejny kluczowymi kwestiami stają się transformacja naszego modelu gospodarczego i znaczenie suwerenności żywnościowej. Teraz, bardziej niż kiedykolwiek przedtem, Europejska Koordynacja Via Campesina (ECVC) wraz z tysiącami rolników i rolniczek prowadzących rodzinne gospodarstwa w całej Europie, których reprezentuje, chce podkreślić, że chłopi, mali i średni rolnicy oraz pracownicy rolni, są tutaj i są gotowi. Będziemy nadal z poczuciem odpowiedzialności wypełniać nasze najważniejsze zobowiązanie wobec społeczności Europy – produkować zdrową i świeżą żywność.

ECVC chce również wyrazić swoją solidarność z wszystkimi rolnikami i innymi sektorami społeczeństwa (w tym z pracownikami sektorów krytycznych i całym personelem medycznym), którzy kontynuują swoją pracę na pierwszych liniach frontu.

Dzisiejszy zglobalizowany system stał się przyczyną ogromnego uzależnienia i braku odporności. Po latach stosowania programów oszczędnościowych i cięć budżetowych, bardziej niż kiedykolwiek przedtem widzimy potrzebę wzmocnienia usług publicznych, szczególnie w ochronie zdrowia i innych najważniejszych dziedzinach, tak by mogły one skutecznie radzić sobie z poważnymi trudnościami, w obliczu których właśnie stoimy. Podobnie, dostrzegamy również kluczowe znaczenie zapewnienia pewnych, bezpiecznych i wystarczających dostaw zdrowej lokalnej żywności dla całej populacji.

Ten bezpieczny łańcuch dostaw żywności w UE i w całej Europie gwarantują miliony małych i średnich gospodarstw rolnych, których produkty stanowią podstawowe pożywienie dla mieszkańców wielu miast i miasteczek na całym kontynencie. W 2016 roku 95,2% gospodarstw w Unii Europejskiej stanowiły gospodarstwa rodzinne [1]. W niektórych krajach europejskich procent ten jest jeszcze wyższy [2]. Innymi słowy, w Europie jest mnóstwo drobnych producentów żywności, którzy mają do zaoferowania gotowe rozwiązania niepokojących dziś cały świat problemów: zapewnienie dostępu do zdrowej, lokalnej żywności, który nie jest zależny od długich łańcuchów dostaw, tak drastycznie zagrożonych na skutek obecnej pandemii.

Jednak polityki rolne i gospodarcze, które powinny skupiać się na wyżywieniu ludności Europy, w rzeczywistości podporządkowują rolnictwo interesom globalizacji i międzynarodowych rynków. W rezultacie zaopatrzenie w żywność i suwerenność żywnościowa stają pod znakiem zapytania i są zagrożone. Polityki te niszczą tysiące małych gospodarstw, a w konsekwencji narażają na szwank bezpieczeństwo żywnościowe całej populacji.

Neoliberalna globalizacja rynków rolnych prowadzi do utraty kontroli publicznej nad systemami żywnościowymi, jak również znacznej zależności od importu i bardzo małej grupy międzynarodowych przedsiębiorstw, które kontrolują dużą część dystrybucji.

Zdolność wielkiego sektora dystrybucji żywności i innych przedsiębiorstw międzynarodowych do zapewnienia wystarczającej ilości świeżej żywności zależy od wielu kruchych czynników, które, jak to mogliśmy zobaczyć podczas wybuchu epidemii COVID-19, z powodu wielkiej liczby powiązań w łańcuchu dostaw, są w dużej mierze poza ich kontrolą. Konieczność interwencji władz publicznych staje się tutaj oczywista.

Tak więc w chwili, gdy decydenci, międzynarodowe korporacje i wielcy detaliści spożywczy wpadają w panikę, nie wiedząc jak kontynuować transport żywności bez dalszego rozprzestrzeniania wirusa, polityczni decydenci na wszystkich szczeblach nie mogą pozwolić sobie na pomijanie roli małych i średnich gospodarstw. Prawie 10 milionów drobnych rolników [3] w UE i jeszcze więcej w innych krajach europejskich [4] każdego dnia uprawiają ziemię, wytwarzają żywność i pracują, aby nakarmić lokalną populację.

Jest oczywiste, że aby mogli to robić, narodowe, regionalne i lokalne instytucje i władze muszą zapewnić obywatelom dostęp do tych produktów. Niezbędne są konkretne polityki publiczne skupione na wsparciu i ochronie drobnych producentów i wzmocnieniu lokalnej gospodarki.

Obecny kryzys, ze wszystkimi jego sprzecznościami, może oznaczać koniec dla wielu drobnych producentów w Europie, którym odmawia się dostępu do rynków, przez które do tej pory przepływały ich produkty. Jeśli nie zostaną podjęte odpowiednie działania, zamknięcie publicznych i prywatnych stołówek, większości restauracji, ograniczenia w sprzedaży bezpośredniej, zamknięcie większości publicznych targowisk i koncentracja handlu żywnością w wielkich supermarketach, mogą doprowadzić do utraty znaczącej części naszych zdolności produkcyjnych.

Również sytuacja pracowników najemnych w europejskim sektorze rolniczym, z których większość stanowią migranci narażeni na niestabilne i niebezpieczne warunki pracy, nieuregulowany status społeczny i brak dokumentacji, jeszcze bardziej się pogarsza. W wielu przypadkach pracują oni i dojeżdżają do pracy w warunkach zagrażających ich zdrowiu i bezpieczeństwu, ogranicza się ich prawa pracownicze, a kiedy są zwalniani lub nie wzywa się ich do pracy, pozbawieni są wystarczających zasobów i wsparcia. Ta sytuacja jest jeszcze gorsza w przypadku międzynarodowych przesiedleń, a także w wielu niebezpiecznych osiedlach w całej Europie, gdzie tysiące sezonowych pracowników rolnych zmuszonych jest przebywać.

Z wymienionych powyżej powodów ECVC apeluje do wszystkich decydentów na każdym szczeblu w całej Europie, o podjęcie w tych trudnych czasach wszelkich możliwych działań na rzecz ochrony dostępu do rynku małych i średnich gospodarstw oraz zapewnienie im wszystkich niezbędnych środków, aby mogli kontynuować swoją pracę. W szczególności:

  • Żądamy, aby krótkie (lokalne) łańcuchy dostaw i miejsca bezpośredniej sprzedaży, takie jak lokalne targowiska i sklepy w gospodarstwach pozostały otwarte, i zastosowania odpowiednich środków, by były one bezpieczne.
  • Apelujemy do europejskich, regionalnych i lokalnych władz o zastosowanie aktywnych, dostosowanych do sytuacji środków w celu umożliwienia drobnym rolnikom i chłopom sprzedaży ich produktów poprzez różnorodne kanały. Dotyczy to zarówno sprzedaży bezpośredniej i krótkich łańcuchów dostaw, jak i wielkoskalowej dystrybucji, aby zmniejszyć ryzyko pozostania dużej ilości niesprzedanych produktów na wsi na skutek braku odpowiedniej infrastruktury lub innych biurokratycznych barier.
  • Ekonomiczne wsparcie dla chłopskich gospodarstw, tam gdzie to możliwe w formie płatności pieniężnych, w tym wcześniejszą wypłatę subsydiów w ramach WPR-u oraz redukcję VAT-u i innych podatków.
  • Promocję rynków bezpośrednich i solidarnościowych grup zakupowych (RWS-y, kooperatywy konsumenckie itp.), które mogą pomóc zminimalizować ryzyko skażenia, po pierwsze dzięki redukcji transportu żywności i ludzi, a po drugie poprzez zapobieganie gromadzeniu się dużych ilości ludzi w zamkniętych przestrzeniach, takich jak supermarkety.
  • Zagwarantowanie bezpieczeństwa małych i średnich producentów żywności i pracowników sektora żywności w odniesieniu do zagrożeń ze strony wirusa COVID-19, tak by mogli kontynuować swoją pracę na polach i na lokalnych rynkach. Rządy muszą znaleźć sposoby na zapewnienie im wszystkich niezbędnych narzędzi (takich jak maski, środki higieniczne itd.), aby mogli pracować w bezpiecznych warunkach.
  • Zapewnienie utrzymania zatrudnienia wszystkich najemnych pracowników rolnych, ich pełnych praw pracowniczych i wystarczającego wynagrodzenia we wszystkich okolicznościach i bez jakiejkolwiek dyskryminacji. Instytucje muszą zapewnić odpowiednie warunki zdrowotne w osiedlach robotniczych i miejscach ich zakwaterowania, jak również wystarczających ilości żywności i innych zasobów, jeśli nie mogą ich opuścić lub pozostają bez pracy lub świadczeń społecznych. Migranci i uchodźcy powinni mieć możliwość otrzymania i przedłużenia pozwolenia na pobyt bez żadnych przeszkód.

ECVC apeluje również do europejskich i narodowych decydentów o użycie determinacji wykazywanej w walce o zatrzymanie pandemii COVID-19 do zmiany na lepsze polityki rolnej i żywnościowej, w zgodzie z wymogami gospodarczych, społecznych i ekologicznych kryzysów, które dotknęły ten sektor. Muszą oni opracować środki na rzecz zagwarantowania lokalnej, zdrowej i zrównoważonej produkcji w rękach drobnych i średnich gospodarstw, w sprawiedliwej cenie, a nie na podstawie sztucznych cen na międzynarodowych rynkach, które nie biorą pod uwagę kosztów produkcji i czynników społecznych i środowiskowych w poszczególnych regionach. Unia Europejska musi przestać traktować rolnictwo i prawo do żywności jako jeszcze jeden z wielu elementów biznesu zawartych w międzynarodowych porozumieniach handlowych.

Zamiast tego UE powinna powinna rozpocząć przygotowywanie skutecznych instrumentów regulacyjnych w celu ustabilizowania rynków niektórych, zagrożonych zachwianiem równowagi sektorów – albo poprzez restrykcje na eksport do krajów trzecich, bądź też poprzez zmniejszenie konsumpcji. Jak do tej pory nie wiadomo jak długo potrwają ograniczenia wprowadzone w celu powstrzymania rozprzestrzeniania się COVID-19. Podstawowe znaczenie ma działanie już teraz na rzecz promocji i ochrony drobnych producentów i chłopów oraz wsparcia suwerenności żywnościowej w tym niezwykle ważnym czasie.

Przeczytaj najnowsze informacje od członków ECVC na temat COVID-19 : https://www.eurovia.org/covid-19-latest-information-and-updates/

Kontakty:

Andoni García Arriola – ECVC Coordinating Committee: +34 636 451 569 – ES, EUZ

Ramona Duminicioiu – ECVC Coordinating Committee: +40 746 337 022 – FR, ES, EN, RO

José Miguel Pacheco – ECVC Coordinating Committee: +351 918736441 – ES, PT

[1] https://ec.europa.eu/eurostat/statistics-explained/index.php/Agriculture_statistics_-_family_farming_in_the_EU#Structural_profile_of_farms_-_analysis_for_the_EU

[2] http://www.fao.org/3/aq676e/aq676e.pdf

[3] https://ec.europa.eu/eurostat/statistics-explained/index.php/Agriculture_statistics_-_family_farming_in_the_EU#Structural_profile_of_farms_-_analysis_for_the_EU

[4] http://www.fao.org/europe/resources/assessment-of-agriculture-and-rural-development-sectors-in-the-eastern-partnership-countries/en/

źródło: European Coordination Via Campesina

Tłumaczenie: Jan Skoczylas

Jeśli podoba Ci się to, co robimy, prosimy, rozważ możliwość wsparcia Zielonych Wiadomości. Tylko dzięki Twojej pomocy będziemy w stanie nadal prowadzić stronę i wydawać papierową wersję naszego pisma.
Jeżeli /chciałabyś/chciałbyś nam pomóc, kliknij tutaj: Chcę wesprzeć Zielone Wiadomości.

Jeśli nie zaznaczono inaczej, materiał nie może być powielany bez zgody redakcji.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Witryna wykorzystuje Akismet, aby ograniczyć spam. Dowiedz się więcej jak przetwarzane są dane komentarzy.