Ekonomia

W powszechnym przekonaniu wstąpienie do Unii Europejskiej stworzyło dogodne warunki dla modernizacji polskiego rolnictwa. Do końca maja br. na wieś trafiło ponad 139 mld zł. Efekty widać gołym okiem. Niestety w tym zachwycie nad bogacącą się wsią umyka szereg negatywnych zjawisk, które są skutkiem zachodzących przemian.

Czy Unia Europejska może stanowić inspirację dla innych regionów świata? A może odwrotnie – to Europejczycy powinni się dziś uczyć z doświadczeń krajów globalnego Południa? Pierwsza część relacji Bartłomieja Kozka z konferencji o feministycznej makroekonomii.

Obecnie co najmniej 40% wszystkich kobiet mieszka na wsi. W polskim dyskursie publicznym, a także w dyskursie feministycznym kobiety wiejskie nie mają swojego głosu. A jeśli się je dostrzega, to tylko przez neoliberalne okulary przedsiębiorczości i z pominięciem warunków życia na wsi i z wykluczeniem kobiet, które żyją w ubóstwie.

Zwolennicy drakońskich oszczędności chętnie powołują się na przykład krajów bałtyckich. W latach 2008-2009 Łotwa, Litwa i Estonia znalazły się wśród krajów najmocniej dotkniętych przez kryzys. Ale następnie ostro odbiły się od dna. Czy to znaczy, że zaciskanie pasa pomogło im wyjść na prostą?

Strefa euro jest niedokończonym projektem. Nie można mieć unii walutowej bez unii fiskalnej. Jak wskazują dotychczasowe doświadczenia, rozdzielenie rządu od suwerennej waluty jest sytuacją nie do utrzymania – musi prowadzić albo do unii fiskalnej, albo do rozpadu – mówi Dimitri B. Papadimitriou w rozmowie z Bartłomiejem Kozkiem.

Obecny kryzys jest konsekwencją przyjęcia niezrównoważonych na dłuższą metę modeli wzrostu oraz skrajnej deregulacji systemu finansowego. Model wzrostu gospodarczego strefy euro przed r. 2008 był dwutorowy. Z jednej strony były państwa północnej Europy, opierające gospodarkę na eksporcie. Z drugiej – państwa położone na peryferiach, opierające gospodarkę na długu.

W ciągu ostatnich 40 lat wykarczowano 700 tys. km kw. Amazonii – obszar dwukrotnie większy od Polski. Aby zrobić miejsce dla upraw genetycznie modyfikowanej soi (która trafia także do Polski w postaci paszy), co 8 sekund znika kawałek dżungli wielkości boiska piłkarskiego, co roku wielkości Belgii. Importowana do Polski śruta soi GMO skutecznie wypiera polskich rolników z krajowego rynku pasz.

Pokonanie trwającego kryzysu wydaje się leżeć poza możliwościami chwiejących się przywódców strefy euro.

Hasło „reforma KRUS” pełni dziś podobną rolę, jaką co najmniej do końca lat 90. pełniła „prywatyzacja”. Tak jak wówczas prywatyzacja była postrzegana przez znaczną większość sceny politycznej jako proces dobry sam w sobie, przybliżający Polskę do Zachodu, tak teraz jako konieczność traktowana jest reforma KRUS. Czy rzeczywiście jest niezbędna? A jeśli tak, to jaki powinien być jej kierunek?