ISSN 2657-9596
Fot: Inicjatywa Dzikie Karpaty

Wakacyjna pocztówka od Inicjatywy Dzikie Karpaty

8 sierpnia 2020
Z początkiem sierpnia rozpoczął się w Bieszczadach trzeci obóz Inicjatywy Dzikie Karpaty.

Centrum Promocji Leśnictwa stworzone przez Nadleśnictwo Stuposiany jest miejscem chętnie odwiedzanym przez bieszczadzkich turystów. Budynek jest niezwykle okazały, można tam również podziwiać zapierające dech w piersiach widoki zalesionych zboczy. Nic dziwnego – góra za Centrum została wybrana przez leśników na obszar, który obejmują szczególną ochroną.  Górskie Nadleśnictwa zobowiązane są do wyboru terenu,  na którym zachowana będzie nienaruszona tkanka leśna [1]. Co za niesamowity zbieg okoliczności, że zdecydowano się akurat na ten obszar – zdjęcia i pocztówki z Centrum Promocji Leśnictwa będą na pewno wyglądać fantastycznie!

Tak też myślała grupa osób z emblematami Inicjatywy Dzikie Karpaty, która na początku sierpnia wybrała się  Centrum Promocji Leśnictwa. Oto wakacyjna pocztówka od Inicjatywy: zwrócicie uwagę na te fantastyczne krajobrazy! Jest coraz mniej miejsc, w których podziwiać można górskie zbocza nie dotknięte skutkami gospodarki leśnej. Na sąsiadujących terenach prowadzi się prace wycinkowe, podczas których z lasu znikają wiekowe buki, jodły i jawory. Zdjęcie na tle wyrębów z pewnością wyglądałoby mniej spektakularnie.

Inicjatywa Dzikie Karpaty to oddolny ruch obywatelski, który powstał w reakcji na wzmożoną wycinkę drzew w Puszczy Karpackiej. Jej głównym celem jest działalność na rzecz zachowania unikatowego, naturalnego charakteru tych terenów. Niezwykle stare, piękne i cenne lasy są wycinane – bardzo zależy nam, by o zaistniałej sytuacji dowiedziało się jak najwięcej osób.

Jakie są cele działania Inicjatywy Dzikie Karpaty?

– wstrzymanie wycinki w starodrzewach Bieszczad i Pogórza Przemyskiego, czyli w ostatnich fragmentach naturalnej Puszczy Karpackiej

– zaprzestanie odstrzału zwierząt na ww. obszarze

Czym są starodrzewy Bieszczad i Pogórza Przemyskiego, czyli obszar Puszczy Karpackiej, o który się upominamy?

– to lasy naturalne lub zbliżone do naturalnych, czyli stare lasy nie sadzone przez człowieka i w niewielkim stopniu zmienione przez działania gospodarcze

– to kilkadziesiąt tysięcy hektarów lasu, położonego głównie w otulinie Bieszczadzkiego Parku Narodowego oraz na terenie projektowanego Turnickiego Parku Narodowego (TuPN), czyli w dawnym tzw. Państwie Arłamowskim

– to jedne z najdzikszych terenów w Polsce, bardzo rzadko zaludnione, choć coraz częściej odwiedzane przez turystów szukających kontaktu z naturą

Czemu starodrzewy Bieszczad i Pogórza Przemyskiego są tak cenne?

– to najlepiej zachowane fragmenty Puszczy Karpackiej, pokrywającej niegdyś cały obszar polskich Karpat.

– to kluczowa ostoja dużych drapieżników, siedlisko wilka, rysia, niedźwiedzia, żbika i orła przedniego. Ich przetrwanie wymaga rozległych obszarów leśnych i stabilnych populacji innych gatunków, np. jeleni i saren – obecnie zabijanych przez myśliwych.

– po Puszczy Białowieskiej, to największe skupisko drzew o wymiarach pomnikowych i gatunków charakterystycznych dla starych lasów, m.in. chrząszczy żyjących w martwym drewnie, czy porostów

Jaki jest obecny status tych obszarów?

– to teren zarządzany przez 4 nadleśnictwa, tj. Cisna, Lutowiska, Stuposiany (otulina BdPN) oraz Bircza (projektowany TuPN), gdzie prowadzona jest intensywna gospodarka leśna.

– tereny te są objęte ochroną w formie Parków Krajobrazowych oraz obszarów Natura 2000, ale nie ogranicza to prowadzonej tu gospodarki leśnej

– jedynie niewielka część tego obszaru jest objęta ochroną rezerwatową, 4.8% w otulinie BdPN i zaledwie 2.6% w projektowanym TuPN.

Jak działa gospodarka leśna na tym obszarze?

– Lasy Państwowe rokrocznie wycinają tu niemal 300 tys. m3, czyli około 0.7% krajowego pozyskania drewna. Dla porównania, w podobnej obszarowo gospodarczej części Puszczy Białowieskiej plany zakładają pozyskanie 6-krotnie mniejszej ilości drewna

– Obywatelskie patrole Inicjatywy Dzikie Karpaty wielokrotnie wykazywały naruszenia dobrych praktyk leśnych, m.in. wycinkę w strefach przypotokowych, czy wycinanie drzew o wymiarach pomników przyrody

– Gęstość dróg zrywkowych, wykorzystywanych do ściągania ściętych drzew ze zboczy górskich, należy do najwyższych na świecie. Niszczenie gleby zmniejsza funkcję wodochronną lasów górskich, zwiększając ryzyko powodzi oraz suszy w całym kraju

– Bieszczadzkie nadleśnictwa są najbardziej deficytowe w kraju ze względu na wysokie koszty wycinki i zwózki drewna. Przykładowo, Nadleśnictwa Cisna i Lutowiska dostały w ciągu 8 lat 120 milionów złotych dopłaty z Funduszu Leśnego. To prawie trzy razy więcej, niż roczna dotacja z Funduszu Leśnego na wszystkie 23 parki narodowe w Polsce.

Jaka jest historia starań o ochronę tych obszarów?

– plan utworzenia TuPN powstał 35 lat temu, prace nabrały tempa w latach 90., ale brak woli politycznej i opór Lasów Państwowych zatrzymały jego powstanie. W 2016 roku została złożona kompromisowa propozycja utworzenia rezerwatu chroniącego serce projektowanego Parku, ale trafiła do szuflady.

– Ostatnie poszerzenie BdPN miało miejsce w 1999 roku. Z przeprowadzonych wówczas badań wynikało, że właściwe funkcjonowanie Parku wymaga objęcia ochroną dwukrotnie większego obszaru. Mimo upływu 20 lat, argumenty te pozostały tylko na papierze.

– Od 2001 roku w Polsce nie powstał żaden Park Narodowy, ich łączna powierzchnia wynosi zaledwie 1% kraju, co daje nam 26 miejsce w Unii Europejskiej.

– w listopadzie 2018 r. Inicjatywa Dzikie Karpaty, Fundacja Dziedzictwo Przyrodnicze i Koalicja Niech Żyją! złożyła postulaty lepszej ochrony starodrzewi Puszczy Karpackiej w Regionalnej Dyrekcji LP w Krośnie. Odpowiedź była negatywna. Identyczna była reakcja Dyrekcji Generalnej oraz Ministerstwa Środowiska.

Jaka jest relacja między ochroną przyrody a rozwojem regionu?

– Turystyka jest najbardziej dynamicznie rozwijającym się sektorem gospodarki na opisywanym obszarze. Główną atrakcją turystyczną jest BdPN – w sezonie letnim notuje się ponad pół miliona wejść na szlaki piesze. Duży potencjał rozwoju turystyki tkwi w rozszerzeniu odwiedzanego obszaru na atrakcyjne sąsiedztwo – otulinę BdPN i Pogórze Przemyskie.

– Zatrudnienie w gospodarce leśnej spada, wraz ze zmieniającą się sytuacją na rynku pracy i odpływem migracyjnym coraz trudniej znaleźć pilarzy do pracy w lesie. Duża część drewna jest wywożona i przerabiana poza regionem, co nie przynosi korzyści lokalnej gospodarce.

– Zrównoważony rozwój regionu wymaga zachowania kluczowych potencjałów, jakim w przypadku omawianego obszaru są walory przyrodnicze i wizerunek dzikich Bieszczad. Kontynuacja intensywnej gospodarki leśnej bezpośrednio zagraża tym walorom.

_______

[1] Na mocy zarządzenia 28/2014 dyrektor Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w Krośnie każde z nadleśnictw jest zobowiązane do wyznaczenia na swoim terenie tzw. ostoi ksylobiontów oraz biogrup. Są to niewielkie tereny wyłączone z cięć, które mają ochronić cenne fragmenty lasów. W przypadku Nadleśnictwa Stuposiany to zaledwie 110 hektarów, z których prawie ¼ to zbocze za Centrum Promocji Leśnictwa. 

Ważniejsze źródła:

Affek, A. N., Gerlée, A., Sosnowska, A., & Zachwatowicz, M. (2019) Oszacowanie skali wpływu pozyskiwania drewna na wybrane elementy środowiska we wschodniej części polskich Karpat. Przegląd Geograficzny, 91, 83-106. 

Boćkowski, M. (red.) (2018). Projektowany Turnicki Park Narodowy- stan walorów przyrodniczych w 35 lat od pierwszego projektu parku narodowego na Pogórzu Karpackim. Nowosiółki Dydyńskie: Fundacja Dziedzictwo Przyrodnicze. 

Winnicki, T., & Michalik, S. (2014). Bieszczadzki Park Narodowy–historia utworzenia i powiększenia obszaru chronionego. Roczniki Bieszczadzkie, 22, 19-50. 


Inicjatywa Dzikie Karpaty

www.facebook.com/dzikiekarpaty 

Fot. Inicjatywa Dzikie Karpaty


Jeśli podoba Ci się to, co robimy, prosimy, rozważ możliwość wsparcia Zielonych Wiadomości. Tylko dzięki Twojej pomocy będziemy w stanie nadal prowadzić stronę i wydawać papierową wersję naszego pisma.
Jeżeli /chciałabyś/chciałbyś nam pomóc, kliknij tutaj: Chcę wesprzeć Zielone Wiadomości.

Jeśli nie zaznaczono inaczej, materiał nie może być powielany bez zgody redakcji.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Witryna wykorzystuje Akismet, aby ograniczyć spam. Dowiedz się więcej jak przetwarzane są dane komentarzy.