Polska doświadcza zmiany demograficznej. To nie kryzys, bo jej konsekwencje wpłyną na wszystkie aspekty życia społecznego i ekonomicznego w Polsce. Zmiany demograficzne mają duży wpływ na gospodarkę, system opieki społecznej i opieki zdrowotnej, na potrzeby w zakresie mieszkalnictwa i infrastruktury, a co za tym idzie, na finanse publiczne i politykę publiczną. Zmiany te już dziś odczuwalne są na poziomie samorządów lokalnych, które mierzyć się muszą ze spadkiem liczby mieszkańców, odpływem młodych osób oraz starzeniem się mieszkańców, którzy żyją na terenie ich gmin i powiatów.
Podczas konferencji prasowej online organizowanej przez Fundację “Mission Possible” 10 czerwca Marc Bournisien de Valmont odpowiedzialny za 3 letni projekt Organizacji Współpracy Gospodarczej i Rozwoju “Shrinking Smartly and Sustainably” – Mądre i zrównoważone zarządzanie zmianą demograficzną – podzieli się doświadczeniami z innych gmin i powiatów w Europie i innych krajach, podsumowując najlepsze praktyki zidentyfikowane podczas wdrażania projektu oraz omówi kluczowe rekomendacje. Następnie odpowie na pytania dziennikarzy dotyczące ich praktycznego znaczenia dla Polski oraz gmin i powiatów doświadczających zmian demograficznych.
Od końca 2020 roku, czyli w niecałe 5,5 roku populacja Polski zmniejszyła się o ponad milion osób. To więcej niż łączna populacja Bydgoszczy i Wrocławia. Spada także liczba osób w wieku produkcyjnym. Jej szczyt Polska osiągnęła w 2010 roku, kiedy to w naszym kraju mieszkało 24,8 miliona osób w wieku produkcyjnym. Od tego ich liczba czasu spadła o ponad 3 miliony. I to pomimo wzrostu liczby cudzoziemców zarejestrowanych w ZUS, która na koniec kwietnia wynosiła już ponad 1,3 miliona osób.
Proces zmiany demograficznej nie doświadcza jednak wszystkich obszarów Polski w sposób równomierny. Pod koniec 2024 roku ponad połowa mieszkańców Polski mieszkała gminach i miastach na prawach powiatu, których liczba mieszkańców była niższa niż 100 tysięcy i które były położone poza obszarami metropolitalnymi największych polskich miast. Bank Gospodarstwa Krajowego szacuje, że do 2060 roku liczba pracujących zmniejszy się w 95,4 proc. gmin, a w całym kraju spadek sięgnie około 30 proc. Zmniejszenie liczby ludności w wieku produkcyjnym obserwowane ma być we wszystkich regionach Polski, a największa dynamika ubytku ludności w wieku produkcyjnym – od ok. 40 proc. do ok. 35,0 proc. – dotyczyć będzie sześciu regionów: świętokrzyskiego, opolskiego, warmińsko-mazurskiego,
lubelskiego, śląskiego, łódzkiego.
Zgodnie z danymi Komisji Europejskiej 9 polskich regionów należy do 82 regionów Unii Europejskiej, w których odnotowuje się gwałtowny spadek liczby ludności w wieku produkcyjnym. Szczególnie niepokojąca jest sytuacja w Łódzkiem, które doświadcza pułapki niedoboru talentów, malejącej liczby ludności w wieku produkcyjnym oraz braku osób z wyższym wykształceniem. Wpadnięcie w tę pułapkę grozi ośmiu innym polskim regionom, głównie na wschodzie kraju, ze względu na migrację netto osób w wieku 15–39 l. Wspomniane zmiany demograficzne pogłębią niedobór osób wchodzących na rynek pracy.
W miarę jak liczba ludności w wieku produkcyjnym w Polsce maleje, utrzymanie wzrostu gospodarczego wymaga wprowadzenia na rynek pracy większej liczby osób lub zwiększenia wydajności dzięki postępowi technologicznemu i rozwojowi umiejętności. W wielu gminach problemy ze znalezieniem osób posiadających wymagane kwalifikacje, a także osób, które zapewniłyby sprawne funkcjonowanie administracji samorządowej staje się coraz większym wyzwaniem.
Z uwagi na coraz większy odsetek osób starszych w Polsce ogółem oraz w poszczególnych wzrasta zapotrzebowanie na usługi opiekuńcze i chwieje się długoterminowa stabilność finansowa państw opiekuńczych.
Lista problemów, z którymi gminy, powiaty oraz całe województwa będą się mierzyć w związku ze zmianą demograficzną jest długa. O tym jak sobie z nią radzą regiony, gminy i powiaty z innych krajów OECD porozmawiać będzie okazja podczas warsztatów organizowanych przez Fundację “Mission Possible” 19 czerwca w Krakowie. Będzie to okazja do zapoznania się z najlepszą praktyką lokalną, narzędziami oraz politykami, które wprowadzony w innych krajach, a także wymiana opinii o wyzwaniach samorządów lokalnych doświadczających zmiany demograficznej w Polsce oraz innych krajach Europy Środkowej.
Żródło: Informacja prasowa Fundacja Mission Possible
