Dokarmianie ptaków zimą

Zima jest dla ptaków jednym z najbardziej wymagających okresów w roku. Mróz, śnieg i zamarznięta gleba utrudniają dostęp zarówno do pożywienia, jak i do wody. W takich warunkach dokarmianie może pełnić rolę doraźnego wsparcia pod warunkiem, że jest prowadzone w sposób przemyślany i ograniczony w czasie.

Stałe dokarmianie to nie pomoc

W okresach długotrwałych mrozów i oblodzenia ptaki mają realnie ograniczone możliwości samodzielnego zdobycia pokarmu. Dodatkowe źródło energii może wówczas ułatwiać im przetrwanie najtrudniejszych dni. Dokarmianie nie powinno jednak zastępować naturalnych mechanizmów funkcjonowania środowiska ani stawać się praktyką całoroczną.

Problemy pojawiają się wtedy, gdy dokarmianie przestaje być reakcją na trudne warunki pogodowe, a staje się rutyną niezależną od pory roku. Stałe wykładanie pokarmu również wiosną i latem, gdy środowisko naturalne dostarcza nasion i owadów, może prowadzić do zaburzeń naturalnych zachowań żerowych.

Zwiększa się także koncentracja ptaków w jednym miejscu, co sprzyja rozprzestrzenianiu się chorób, zwłaszcza jeśli karmniki nie są regularnie czyszczone. W takich sytuacjach istnieje ryzyko skutków ubocznych.

Zasady odpowiedzialnego dokarmiania

Rozpoczęte dokarmianie ptaków powinno być prowadzone bez przerw przez cały okres mrozów. Ptaki szybko zapamiętują miejsca, w których znajdują stałe źródła pożywienia. W czasie niskich temperatur możliwości znalezienia alternatywnego pokarmu są ograniczone. Nagłe przerwanie dokarmiania w okresie niekorzystnych warunków pogodowych może zwiększać ryzyko śmiertelności, ponieważ ptaki są zmuszone do intensywnego poszukiwania nowych zasobów przy ograniczonej dostępności energii.

Istotny jest także dobór podawanego jedzenia. Zimą najlepiej sprawdzają się pokarmy wysokoenergetyczne, takie jak nasiona oleiste, w tym słonecznik, oraz mieszanki zbóż, np. prosa i owsa. Ptaki chętnie korzystają również z niesolonych orzechów oraz owoców, takich jak jabłka, gruszki czy jarzębina. Należy unikać pieczywa oraz produktów solonych i przetworzonych, które nie dostarczają odpowiednich wartości odżywczych i mogą szkodzić ptakom.

Znaczenie ma także miejsce ustawienia karmnika. Powinien on znajdować się w przestrzeni umożliwiającej ptakom obserwację otoczenia i szybki odlot. Ogranicza to ryzyko ataku drapieżników i zmniejsza poziom stresu.

Nieodłącznym elementem dokarmiania jest dbałość o czystość. Wilgoć, resztki pokarmu i odchody sprzyjają rozwojowi chorób, zwłaszcza gdy z jednego karmnika korzysta wiele ptaków. Woda powinna być wymieniana często, a naczynia czyszczone, aby ograniczyć ryzyko przenoszenia chorób.

Wraz z nadejściem wiosny i poprawą dostępności naturalnego pożywienia dokarmianie należy stopniowo wygaszać. W cieplejszych miesiącach środowisko zapewnia ptakom wystarczającą ilość pokarmu. Dalsze utrzymywanie karmników przestaje być uzasadnione.

Woda zimą: element często pomijany

Choć karmniki są w zimowych miesiącach powszechne, znacznie rzadziej pamięta się o wodzie. Tymczasem zamarznięte kałuże, rowy i zbiorniki sprawiają, że dostęp do niej bywa równie ograniczony jak do pożywienia.

Ptaki mogą spożywać śnieg, jednak nie jest on efektywnym źródłem nawodnienia. Topienie śniegu wiąże się z dużym wydatkiem energetycznym, a energia ta zimą jest szczególnie cenna. Dlatego dostęp do płynnej, niezamarzniętej wody jest dla ptaków korzystniejszy niż poleganie wyłącznie na śniegu.

W praktyce stosuje się rozwiązania, które ograniczają zamarzanie wody. Należą do nich grzane poidła lub specjalne grzałki przeznaczone do poideł dla ptaków. Pomocne bywa także ustawianie poidełek w miejscach nasłonecznionych i osłoniętych od wiatru. Duże znaczenie ma również częsta wymiana wody, zwłaszcza podczas silnych mrozów.

Uważność na przyrodę

Wiele osób zimą decyduje się pomagać ptakom, wystawiając karmniki i poidełka na balkonach, w ogrodach i na osiedlach. Pomoc nie musi być skomplikowana ani czasochłonna. Wystarczą proste zasady i regularność. Zima bywa dobrą okazją, by uważniej przyjrzeć się ptakom żyjącym tuż obok nas.

Dokarmianie może być wsparciem w trudnych momentach, ale nie rozwiązuje problemów, z którymi ptaki mierzą się przez cały rok. Najważniejszym wsparciem pozostaje wzmacnianie lokalnej bioróżnorodności oraz tworzenie i ochrona naturalnych siedlisk, które zapewniają ptakom pożywienie i schronienie niezależnie od pory roku.

Powiązane artykuły

Czerwona lista ptaków Polski 2021 Wzmocnij się przed zimą 90% ptaków morskich ma w jelitach plastik Zapłacz nad rzeką. Polskie rzeki – zagrożone dobro wspólne Zima przyszła?