Na ratunek nowym rezerwatom

Spór o kompetencje i przyszłość ochrony przyrody w Polsce

W Sejmie procedowany jest projekt nowelizacji ustawy o ochronie przyrody, który może istotnie zmienić zasady tworzenia rezerwatów. Proponowane przepisy wprowadzają obowiązek uzyskania zgody rady gminy na ustanowienie nowego rezerwatu przyrody. Równolegle organizacje przyrodnicze rozpoczęły zbiórkę podpisów pod petycją wzywającą do wycofania projektu. Jej autorzy zapowiadają, że w ciągu najbliższych dwóch tygodni przekażą ją Marszałkowi Sejmu.

Obecny model i proponowana zmiana

14 kwietnia posłowie Polskiego Stronnictwa Ludowego oraz Polski 2050 przedstawili projekt zmian w ustawie o ochronie przyrody. Zakłada on ograniczenie roli Regionalnych Dyrekcji Ochrony Środowiska w procesie tworzenia rezerwatów. Kluczowa decyzja miałaby należeć do rady gminy, przy czym jej stanowisko mogłoby zostać uchylone przez wojewodę.

Dotychczas decyzje o tworzeniu rezerwatów opierają się przede wszystkim na przesłankach przyrodniczych, analizach naukowych oraz rekomendacjach wyspecjalizowanych instytucji. Ostateczną decyzję podejmuje Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska po zasięgnięciu opinii Regionalnej Rady Ochrony Przyrody.

Zastrzeżenia środowisk naukowych i organizacji przyrodniczych

Krytycy projektu zwracają uwagę na ryzyko uzależnienia decyzji o ochronie przyrody od bieżących uwarunkowań politycznych i gospodarczych. Wskazują również, że proponowane rozwiązanie przypomina mechanizm tzw. „weta samorządowego”, który od 2001 roku utrudnia tworzenie nowych parków narodowych w Polsce.

W ich ocenie wprowadzenie analogicznych regulacji dla rezerwatów może prowadzić do podobnego efektu – znaczącego spowolnienia lub blokowania nowych inicjatyw ochronnych.

Znaczenie rezerwatów i konsekwencje zmian

Rezerwaty przyrody obejmują obszary o najwyższej wartości przyrodniczej, często kluczowe dla zachowania rzadkich gatunków i siedlisk. Ich wyznaczanie opiera się na kryteriach naukowych, co ogranicza uznaniowość decyzji.

Organizacje przyrodnicze podkreślają również możliwe skutki ekonomiczne dla samorządów. Gminy otrzymują subwencje ekologiczne za obszary chronione, które stanowią istotne wsparcie budżetowe. Wprowadzenie nowych przepisów może zwiększyć ryzyko rezygnacji z obejmowania terenów ochroną, a tym samym ograniczyć dostęp do tych środków.

Istotnym elementem sporu jest również wpływ proponowanych zmian na gospodarkę łowiecką. Ustanawianie rezerwatów wiąże się z ograniczeniami polowań, dlatego rozszerzanie obszarów objętych ścisłą ochroną od lat spotyka się z oporem środowisk łowieckich. Proponowana nowelizacja wpisuje się w ten kontekst, ponieważ w praktyce może utrudnić tworzenie nowych rezerwatów, a tym samym ograniczyć zakres wprowadzanych restrykcji wobec polowań.

Trwająca mobilizacja społeczna

W odpowiedzi na projekt nowelizacji uruchomiona została petycja wzywająca do jego wycofania. Jej autorzy argumentują, że decyzje o tworzeniu rezerwatów powinny pozostać w gestii wyspecjalizowanych organów i opierać się na wiedzy naukowej.

Zebrane podpisy mają zostać przekazane Marszałkowi Sejmu w najbliższych tygodniach jako głos sprzeciwu wobec proponowanych zmian.

Treść petycji oraz formularz podpisu dostępne są pod adresem: Na ratunek nowym rezerwatom