Tworzyć i używać

Patryk Białas
7 grudnia 2015

Zrównoważona konsumpcja i produkcja w miastach ma przed sobą świetlaną przyszłość. Już dziś mają do tego stosowne narzędzia.

Już dziś ponad połowa ludności świata mieszka w miastach. Wskaźnik ten wzrośnie do 80% do roku 2050.

Warunki w jakich żyją mieszczanie nie zależą tylko od tego, jak urbanizacja jest zaplanowana i zarządzana. Istotny wpływ będzie mieć również umiejętność wykorzystania posiadanych przez miasta zasobów.

Wybory, jakich dokonują burmistrzowie, mogą mieć daleko idące konsekwencje. Miejska polityka zrównoważonej konsumpcji i produkcji zobowiązuje do wybiegania z planami w przyszłość.

Brazylijska dobra praktyka

Miejska polityka zrównoważonej produkcji i konsumpcji jest już realizowana w wielu miastach na świecie.
Proponuję przyjrzeć się Kurytybie w Brazylii. W samym mieście znajdziemy 1,6 mln osób, a w obszarze metropolitarnym – 2,7 mln.

Jej przejście w kierunku zrównoważonego rozwoju rozpoczęło się w 1960 roku pod kierownictwem architekta i urbanisty Jaime Lernera – późniejszego szefem Instytutu Badań Miejskich, w 1971 roku wybranego na burmistrza miasta.

Realizowana w mieście wizja ma całościowy charakter. Opiera się ona na pięciu filarach. Chodzi o recykling, program wymiany żywności za surowce wtórne, „ulice obywatelskie”, które stanowią przyjazną dla mieszkańców przestrzeń publiczną, oparte o biblioteki i usługi internetowe „latarnie wiedzy”, systemy dokarmiania i zapewnienia bezpieczeństwa, zarządzanie przestrzenią publiczną oraz przeznaczenie 15% nieuzbrojonych obszarów typu greenfield na potrzeby przemysłu.

Miejska polityka zrównoważonej konsumpcji i produkcji jest tu nastawiona na poprawę jakości życia mieszczan bez konieczności dalszej degradacji środowiska, zmniejszanie emisji wytwarzanych zanieczyszczeń, redukcję i efektywne zużycie surowców oraz energii, a także promowanie wzorców prosumenckich.

Miasto, do osiągnięcia założonych przez siebie celów, ma do dyspozycji narzędzia regulacyjne, gospodarcze, informacyjne i negocjacyjne. W tym miejscu warto nadmienić, że wszystkie one powinny być zintegrowane i wdrażane wspólnie – tak, aby w maksymalnym stopniu zwiększyć efektywność wdrażanej polityki.

Efekty? Kurytyba ma jeden z najwyższych poziomów dochodów per capita w Brazylii. Poziomy ubóstwa lokują ją poniżej średniej krajowej.

Ze względu na wysokie wykorzystanie sieci transportu publicznego (75% codzienne dojeżdżających do pracy) zaobserwujemy w nim o 25% mniej zatorów i o 30% mniejsze zużycie paliwa niż w innych brazylijskich miastach o podobnym rozmiarze.

Fundamenty zielonego miasta

W 4 obszarach kwestie związane ze zrównoważoną produkcją i konsumpcją są szczególnie ważne.

Pierwszym z nich jest wydajność surowcowa i czystsza produkcja. Ich głównym celem jest zminimalizowanie zanieczyszczeń poprzez rozsądne gospodarowanie zasobami naturalnymi w całym systemie produkcyjnym.

Zakłada się wprowadzanie nowych produktów, których wytworzenie pochłania mniej energii oraz innych niż do tej pory surowców, redukcję intensywności zużycia wody, energii oraz substancji chemicznych i wdrażanie nowych technologii, które pomagają w minimalizowaniu niskiej emisji.

Firmy powinny rozważyć wprowadzenie eko-innowacji, które zwiększają konkurencyjność firm na rynkach. Bezpieczna i odpowiedzialna produkcja wpłynie pozytywnie zarówno na biznes, społeczeństwo, jak i środowisko naturalne.

Drugim obszarem jest wspieranie społeczeństwa w prowadzeniu zrównoważonego stylu życia. Oznacza to promowanie ograniczania nadmiernej konsumpcji, ekologicznych rozwiązań i produktów czy modernizacji infrastruktury miejskiej, w szczególności tej transportowej.

Władze miasta mogą np. zabronić konsumowania szkodliwych dla społeczeństwa i środowiska produktów lub znacznie utrudnić ich produkcję i spożycie.

Trzecim priorytetem są strategiczne inwestycje w miastach, przyczyniające się do zmniejszenia zanieczyszczenia powietrza, zwiększenia wydajności gospodarowania wodą i energią w budynkach, poprawy bezpieczeństwa na drogach i zmniejszenia natężenia ruchu pojazdów.

Inwestycje mają dotyczyć głównie modernizacji infrastruktury transportowej, wspierania budownictwa energooszczędnego i promocji efektywnego wykorzystywania energii i zasobów wodnych oraz korzystania z ekologicznych form transportu.

Na koniec nie warto zapominać o efektywności energetycznej, umożliwiającej osiągnięcie długotrwałych korzyści poprzez ograniczenie zużycia energii i jej efektywne wykorzystanie. Wiąże się z wdrażaniem nowoczesnych technologii oraz najlepszych praktyk.

Inwestycje w rozwiązania technologiczne wykorzystujące odnawialne źródła energii mogą być atrakcyjne dla potencjalnych inwestorów. Zmniejszają koszty produkcji energii i zwiększają jej wydajność.

Firmy oraz miasta stają się dzięki nim lepiej przygotowane i bardziej odporne na ciągłe wahania ceny energii, która nie pochodzi z odnawialnych źródeł.

Dążenie do osiągnięcia wydajności energetycznej wpływa pozytywnie na bezpieczeństwo energetyczne miasta, wzrost konkurencyjności firm na rynku oraz poprawę stanu środowiska naturalnego poprzez redukcję zanieczyszczeń, a tym samym zdrowie społeczeństwa.

Porozmawiajmy o Polsce

Skoro miejska polityka zrównoważonej produkcji i konsumpcji przynosi pozytywne rezultaty, to dlaczego nie jest tak popularna w naszym kraju?

Mam graniczące z pewnością poczucie, że naszym burmistrzom brakuje wiedzy na ten temat. Warto zatem rozpocząć z mieszkańcami debatę publiczną, skupiającą się na kwestiach poprawy jakości życia, ochrony środowiska, zmniejszania zanieczyszczeń, redukcji i efektywnego wykorzystania surowców oraz energii, a także promowaniu postaw prosumenckich.

Zmiana podejścia nas wszystkich do kwestii miejskiej polityki zrównoważonej produkcji i konsumpcji sprawi, że mieszkańcy będą dumni ze swych małych ojczyzn. Przecież o to nam wszystkim chodzi.

Zdj. Flickr Curitiba Centro

Jeśli nie zaznaczono inaczej, materiał nie może być powielany bez zgody redakcji.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *