Agroturystyka dla przyjaciół wsi

Ewa Sufin-Jacquemart
14 grudnia 2015

Od czasów transformacji rozwinęła się w Polsce nowa forma turystyki wiejskiej – agroturystyka.

Pozwala ona tym rolnikom, którzy nie poddali się presji „modernizacyjnej”, skierowanej na tworzenie wielkoobszarowych w pełni uprzemysłowionych i wyspecjalizowanych gospodarstw produkcyjnych, uzupełnić ich wciąż malejące na konkurencyjnym rynku przychody z produkcji rolnej przychodami z usług turystycznych.

Choć agroturystyka rozwinęła się bardzo szeroko we wszystkich regionach kraju, nie wpłynęło to zasadniczo na zmniejszenie dystansu i pewnej nieufności w relacjach między mieszkańcami miast i wsi.

Być może warto by spróbować skorzystać z doświadczeń Francuzów, którzy w 1987 roku utworzyli organizację Accueil Paysan, co zwykle tłumaczy się w Polsce jako Wiejska Gościna wstydliwie unikając obecnego w nazwie organizacji przymiotnika „chłopska”, która nie bez kozery w tej nazwie figuruje.

Accueil Paysan nie jest bowiem zwykłą siecią gospodarstw agroturystycznych o wspólnej organizacji, zestandaryzowanych rubrykach opisu usług i scentralizowanych narzędziach promocji – papierowych katalogów i internetowych narzędzi rezerwacji.

To organizacja aktywnie promująca przywrócenie, na nowych warunkach, świata wartości rządzącego kiedyś na wsi, a zanikającego stopniowo na skutek nadmiernej indywidualizacji i konkurencyjności zglobalizowanego wolnego rynku.

Organizację stworzono wskutek świadomej i celowej refleksji rolników, naukowców i animatorów, którzy wspólnie i twórczo przeanalizowali różne praktyki przyjmowania turystów na wsi połączone z produkcją rolną. Chcieli stworzyć wspólną dynamikę i platformę dla rolników, którzy chcą promować specyficzny model przyjmowania gości, z troską o otwartość i wymianę oraz harmonijny rozwój lokalny.

Bo Accueil Paysan to organizacja chłopska, w nobilitującym znaczeniu (bez obrazy dla rolniczek…).

Jej celem nie jest przyciągnięcie na wieś jak największej ilości turystów aby sprzedać im jak największą ilość usług, wyciągając z nich jak najwięcej pieniędzy przez najbardziej przedsiębiorczych gospodarzy. Pierwszym celem jest podzielenie się z mieszkańcami miast poczuciem godności i dumy z tożsamości chłopskiej, z bycia rolnikiem, z szacunku dla świata żywego, przywiązania do ziemi, a przede wszystkim odpowiedzialności za jej przekazanie w dobrym stanie następnym pokoleniom.

Szacunek dla ziemi, dla przyrody, dla zwierząt z którymi się na co dzień współżyje, a przede wszystkim dla innych ludzi – tych z miasta, których żywimy i gościmy jak przyjaciół, i tych żyjących obok nas, z którymi solidarnie dzielimy troskę o dobro wspólne i utrzymanie dla przyszłych pokoleń naszego kawałka na Ziemi.

Podstawy etyczne Accueil Paysan podkreślają zaangażowanie rolników w produkcję rolną gwarantującą jakość, dążącą do praktyk rolniczych i życia nie zanieczyszczających środowiska, jednocześnie przyjmujących gości w specyficzny sposób, z troską o jakość relacji międzyludzkich, na prawach równości i wzajemnej życzliwości.

Ujęto to w specyficznym kodeksie, zbiorze reguł określających zasady etyczne całego przedsięwzięcia jak i wizję społeczności i społeczeństwa, któremu przedsięwzięcie ma służyć. Na bazie tego podstawowego kodeksu powstało w ciągu kilku lat we Francji wiele lokalnych stowarzyszeń, połączonych następnie we FNAP czyli Krajowej Federacji Accueil Paysan.

Każdy członek każdej z tych organizacji, skupiających wyłącznie osoby żyjące na wsi i dla których praca na wsi jest podstawą utrzymania, zobowiązuje się przestrzegać zasad kodeksu Accueil Paysan. Warto te dziewięć zasad zacytować. Podajemy ich aktualną wersję, gdyż z czasem uległy one kilku zmianom:

1. Accueil Paysan jest częścią działalności rolniczej. Skupia, w solidarności i szacunku dla środowiska, rolników, emerytów, ludzi pracujących na wsi i rolników morskich.

2. Accueil Paysan jest aktorem życia. Przyjmujący daje poznać swoją pracę, środowisko i więź z ziemią.

3. Accueil Paysan jest obmyślany, organizowany i prowadzony przez tych, którzy z tego żyją.

4. Accueil Paysan jest praktykowany z troską o wymianę i wzajemne poszanowanie.

5. Accueil Paysan jest czynnikiem rozwoju lokalnego, utrzymuje życie na wsi.

6. Accueil Paysan chce być otwarty i dostępny dla wszystkich.

7. Przyjmujący gwarantuje pochodzenie i jakość produktów rolnych, jakie oferuje.

8. Accueil Paysan oferuje komfort dostosowany do lokalnych warunków mieszkaniowych.

9. Accueil Paysan, ze wszystkimi rolnikami świata, ma charakter międzynarodowy.

We Francji, do gospodarzy należących do Accueil Paysan jedzie się jak do przyjaciół. Nie ma gości przy stole i obsługujących ich gospodarzy jedzących o innej porze albo w innym, prywatnym pomieszczeniu.

Wszyscy jedzą razem, przy jednym wspólnym stole, rozmawiając ze sobą jak starzy przyjaciele, na równi z równym. Gospodarze chętnie pokażą gospodarstwo, zaproszą do uczestnictwa czynnego lub biernego w ich pracy, przybliżą swoje rolnicze troski i radości, podzielą się swoją pasją do ziemi. Członkowie organizacji to ludzie żyjący i pracujący na wsi – przyjmujący turystów lub tylko dostarczający im produktów.

Łączy ich wiara, że rolnictwo jest, a w każdym razie powinno być, godnym zajęciem, służącym ludziom i Ziemi, spoiwem wspierających się społeczności. Bo solidarność i współpraca to w Accueil Paysan głębokie wartości, nie ma miejsca na dominującą dziś logikę „każdy dla siebie”.

Jedną z żelaznych zasad jest harmonijny rozdział korzyści czerpanych z przyjazdu miejskich gości‑przyjaciół – gdy ja mam wiele zgłoszeń, kieruję gości do innych, szczególnie tam gdzie wiem, że ich sytuacja tego wymaga. Korzystam też z produktów i usług innych lokalnych członków organizacji, co daje poczucie wspólnoty i tworzy więzi. Solidarność dotyczy też przyjmowanych gości.

Poza przyjmowaniem tradycyjnych turystów, od lat organizacja współpracuje z instytucjami, samorządami i organizacjami działającymi na rzecz wakacji dla osób, które z różnych powodów, materialnych, zdrowotnych, wieku, pozbawione są tej możliwości. Pełni też funkcje edukacyjne przyjmując grupy dzieci i młodzieży oraz socjalno‑wychowawcze przyjmując grupy społecznie zagrożone dla reedukacji i reintegracji (alkohol, narkotyki, przemoc domowa, więźniowie, imigranci …).

Zawsze odbywa się to z poszanowaniem każdego w oparciu o relację równości, życzliwości i poszanowania różnych kultur.

Nie dla każdego turysty gospodarstwo należące do sieci Accueil Paysan jest odpowiednim miejscem na urlop. Osoby wymagające luksusów i profesjonalnej obsługi, dyspozycyjnej na każde zawołanie, wyjadą zawiedzione. Obowiązuje prosty, chłopski standard. Schludnie, czysto, ale nie koniecznie bogato.

Snobizm czy zbędny konsumeryzm nie znajdzie tu zrozumienia. Obowiązuje dbałość o środowisko i klimat, oszczędność energii i wody, unikanie zbędnych opakowań i odpadów. Jak i poczucie solidarności wobec braci rolników i sióstr rolniczek z globalnego południa. Bo w globalnym świecie losy jednych i drugich są mocno powiązane. Gościom oferuje się własne płody lub płody sąsiadów, gotuje się smacznie i tradycyjnie, zazwyczaj z poszanowaniem lokalnych i regionalnych tradycji.

Jak łatwo się domyślić goście Accueil Paysan mają specyficzny profil. Są wśród nich ci sami ludzie, którzy zakładają w miastach kooperatywy spożywcze, ale też bardziej otwarci i tolerancyjni robotnicy i pracownicy.

Ci, którym formuła odpowiada skupiają się w organizacji Amis de l’Accueil Paysan (Przyjaciół Accueil Paysan), współuczestnicząc w rozwoju sieci i szerzeniu jej chlubnych idei. Organizacja Accueil Paysan rozwija się też poza Francją i skupia m.in. kilkanaście a może kilkadziesiąt polskich gospodarstw agroturystycznych, choć nie łatwo jest jeszcze wdrażać w Polsce wszystkie jej zasady.

Ale kropla po kropli, może zrobi się jezioro…

Jeśli nie zaznaczono inaczej, materiał nie może być powielany bez zgody redakcji.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *